Ergen Çocuğum Ders Çalışmakta Zorlanıyor. Bunun Altında Ne Olabilir?

“Masaya oturması çok uzun sürüyor.”, “Ders çalışmaya başlıyor ama kısa sürede dikkati dağılıyor. “Saatlerce masada oturuyor ama verimli çalışamıyor.” , ”Çalışmak istediğini söylüyor ama bir türlü başlayamıyor.” Ergenlik döneminde ders çalışma düzeni zaman zaman değişebilir. Artan ders yükü, sınav stresi ve değişen ilgi alanları çalışma motivasyonunu etkileyebilir. Ancak ders çalışmakta yaşanan güçlük uzun süredir devam ediyor, okul başarısını ve günlük yaşamını belirgin şekilde etkiliyorsa, bunun altında yatan nedenleri değerlendirmek önemlidir.

Bazı gençlerde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) nedeniyle planlama, zamanı yönetme, dikkatini sürdürme ve görevi tamamlama becerileri zorlaşabilir. Bazılarında yoğun kaygı, sınav performansıyla ilgili endişeler veya mükemmeliyetçilik nedeniyle derse başlamak güçleşebilir. Depresif belirtiler, uyku sorunları, öğrenme güçlükleri veya günlük yaşamda yaşanan stres etkenleri de çalışma sürecini etkileyebilir. Çoğu zaman ise tek bir neden değil, birden fazla etken birlikte rol oynar.

Değerlendirmede Ders çalışmaya başlamakta mı, yoksa sürdürmekte mi zorlanıyor? Plan yapabiliyor mu? , Dikkatini sürdürebiliyor mu? , Sınav kaygısı performansını etkiliyor mu? Uyku düzeni, ekran kullanımı ve günlük alışkanlıkları nasıl? , Öğrenme güçlüğü, dikkat sorunları veya duygusal etkenler bu sürece katkıda bulunuyor olabilir mi?  Bu sorular, yaşanan güçlüğün nedenini anlamamıza yardımcı olur.

Ders çalışmakta yaşanan güçlük uzun süredir devam ediyorsa,  okul başarısı belirgin şekilde etkilenmeye başladıysa,  çalışmasına rağmen istediği performansı gösteremiyorsa,  dikkat, kaygı veya motivasyonla ilgili başka belirtiler de eşlik ediyorsa, bu durum aile içinde sürekli çatışmaya neden oluyorsa çocuk psikiyatrisi değerlendirmesi  planlanmalıdır.

Çocuk ve ergen psikiyatrisinde yalnızca “çalışıyor mu, çalışmıyor mu?” sorusuna odaklanmayız. Çalışmasını zorlaştıran dikkat, yürütücü işlevler, kaygı, öğrenme süreçleri ve duygusal etkenleri birlikte değerlendiririz. Çünkü aynı davranış, farklı gençlerde çok farklı nedenlerle ortaya çıkabilir.

Ders çalışmakta zorlanmak her zaman isteksizlik anlamına gelmez. Bazen asıl güçlük, dikkati sürdürebilmek, plan yapabilmek, işe başlayabilmek veya kaygıyı yönetebilmektir. Bu nedenle yaşanan güçlüğün nedenini doğru anlamak, uygun desteği planlamanın ilk adımıdır.